อินซูลิน คืออะไร ช่วยรักษาเบาหวานได้อย่างไร

ฉีดอินซูลิน

สำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวาน เชื่อว่าทุกคนคงเคยได้ยินคำว่า “อินซูลิน” กันมาแล้วอย่างแน่นอน เนื่องจากเวลาไปพบแพทย์ หรือค้นหาข้อมูลเกี่ยวกับโรคเบาหวานในอินเตอร์เน็ต ก็มักจะพบคำนี้อยู่บ่อย ๆ หากใครที่ป่วยเป็นเบาหวาน และรักษาตัวมานานก็คงจะรู้จักเป็นอย่างดีแล้ว แต่หากใครที่เพิ่งตรวจพบเบาหวาน ก็คงจะสงสัยว่ามันคืออะไร และในบทความเราจะพาทุกคนมารู้จัก “อินซูลิน” ให้มากขึ้นกันครับ

อินซูลิน คืออะไร

อินซูลิน(Insulin) คือฮอร์โมนชนิดหนึ่ง ที่ถูกสร้างขึ้นจากเบต้าเซลล์ของตับอ่อน ซึ่งจะทำหน้าที่นำน้ำตาลที่อยู่ในเลือดเข้าสู่เซลล์ต่าง ๆ เพื่อใช้เป็นพลังงานให้แก่ร่างกาย ดังนั้นหากร่างกายขาดอินซูลิน หรือมีไม่เพียงพอแล้ว จะทำให้น้ำตาลตกค้างในเลือดเยอะ ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้น เป็นสาเหตุของโรคเบาหวานนั่นเอง

ในปัจจุบัน การรักษาโรคเบาหวาน นอกจากให้คุมระดับน้ำตาลในเลือดแล้ว จะมีการฉีดอินซูลินร่วมด้วย โดยเฉพาะในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 1 ที่ร่างกายไม่สามารถสร้างอินซูลินขึ้นมาได้เลย และในบางกรณีอาจใช้ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ด้วย

อินซูลินแบ่งออกเป็น 4 ประเภท

สามารถแบ่งประเภทของอินซูลินได้ตามระยะเวลาการออกฤทธิ์ ดังนี้

1.อินซูลินชนิดออกฤทธิ์เร็ว (Rapid Acting Insulin)

หรืออินซูลินน้ำใส เมื่อฉีดแล้วจะออกฤทธิ์ทันที โดยจะฉีดก่อนอาหารประมาณ 15 นาที เพื่อให้เวลารับประทานอาหารแล้วอินซูลินนำน้ำตาลไปใช้งานได้พอดี พร้อมกับการดูดซึมอาหารของร่างกาย หรือฉีดหลังอาหาร ในกรณีที่ผู้ป่วยไม่สามารถคาดการณ์เรื่องการดูดซึมอาหารได้ เช่นเด็ก หรือผู้ป่วยที่ระบบประสาทเสียหาย เป็นต้น อินซูลินชนิดนี้ ได้แก่ กลูลิซีน (Insulin Glulisine) , แอสพาร์ (Insulin Aspart) , ลิสโปร (Insulin Lispro)

2.ชนิดออกฤทธิ์สั้น (Regular or Short-acting Insulin)

เมื่อฉีดแล้วจะเริ่มออกฤทธิ์หลังการฉีดประมาณ 30-60 นาที หลังการฉีด ออกฤทธิ์สูงสุดใน 1-2 ชั่วโมง และอยู่ได้นาน 5-8 ชั่วโมง โดยจะฉีดก่อนอาหาร 30 นาที ได้แก่ เช่น เรกูลาร์ อินซูลิน Insulin Regular Human , นูทอล โซลูชั่น Insulin Neutal Solution Human

3.ชนิดออกฤทธิ์นานขึ้นในระดับกลาง (Intermediate-acting Insulin)

หรือชนิดน้ำขุ่น สามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ชนิด

  1. เอ็นพีเอช อินซูลิน (NPH insulin) โดยจะใช้สาร โพรตามีน(protamine) ที่ทำให้อินซูลินสามารถออกฤทธิ์ได้นานขึ้น โดยจะออกฤทธิ์ 2-4 ชั่วโมง หลังฉีด ระดับยาเพิ่มขึ้นสูงสุด 6-10 ชั่วโมง และยาอยู่ได้นาน 10-16 ชั่วโมง โดยจะฉีดใต้ผิวหนัง
  2. Lente insulin ชนิดนี้จะเริ่มออกฤทธิ์ 2-4 ชั่วโมง หลังฉีด ระดับยาเพิ่มขึ้นสูงสุด 8-12 ชั่วโมง และยาอยู่ได้นาน 12-20 ชั่วโมง

4.ชนิดออกฤทธิ์นาน (Long-acting Insulin)

เมื่อฉีดแล้วจะเริ่มออกฤทธิ์หลังการฉีดประมาณ 3-5 ชั่วโมง ระดับยาเพิ่มขึ้นสูงสุด10-16 ชม. อยู่ได้นานมากกว่า 24 ชั่วโมงขึ้นไป โดยฉีดวันละ 1 ครั้ง ตอนเช้าหรือก่อนเข้านอน ได้แก่ อินซูลิน ดีทีเมียร์ (Insulin Detemir) , อินซูลิน กลาร์จิน (Insulin Glargine)

จะเห็นได้ว่า อินซูลินแต่ละชนิดมีฤทธิ์ลดน้ำตาลในเลือดที่แตกแต่งกัน ทั้งนี้ผู้ที่จะใช้ควรปรึกษาแพทย์ เพื่อรับคำแนะนำในการใช้ที่เหมาะสมกับอาการของแต่ละคน

ควรฉีดอินซูลิน เวลาไหนบ้าง

สำหรับการฉีดอินซูลินนั้น แต่ละชนิดจะแตกต่างกันไป ดังนี้

  1. ชนิดออกฤทธิ์เร็ว ต้องคำนึงถึงเวลาที่จะรับประทานอาหารเป็นหลัก โดยจะฉีดก่อนอาหาร 15 นาที เพื่อให้อินซูลินนำน้ำตาลไปใช้งานอย่างมีประสิทธิภาพ
  2. ชนิดออกฤทธิ์สั้น ต้องคำนึงถึงเวลาที่จะรับประทานอาหารเช่นเดียวกันกับชนิดออกฤทธิเร็ว โดยจะฉีดก่อนอาหาร 30 นาที
  3. ชนิดออกฤทธิ์นานขึ้นในระดับกลาง ให้ปฏิบัติเหมือน 2 ชนิดแรก ใช้หลักการเดียวกัน
  4. นิดออกฤทธิ์นาน สำหรับอินซูลินชนิดนี้จะไม่เกี่ยวกับมื้ออาหาร แต่จะให้ฉีดก่อนเข้านอน โดยฉีดในเวลาที่ใกล้เคียงกันทุกวัน

ทั้งนี้ควรปรึกษาแพทย์โดยละเอียดอีกครั้ง เนื่องจากอาการของแต่ละคนไม่เหมือนกัน อาจมีวิธีรักษาแตกต่างกัน

ผลข้างเคียงจากการใช้ อินซูลิน

ในการใช้อินซูลินรักษา ผู้ป่วยจำเป็นต้องรับประทานอาหารให้เป็นเวลา และนอนให้เป็นเวลา ซึ่งการฉีดอินซูลินจะสัมพันธ์กับการกินและนอนเป็นหลัก หากผู้ป่วยฉีดอินซูลิน แล้วไม่ได้รับประทานอาหาร อาจทำให้เกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำเกินไป หรือเรียกว่า “ภาวะน้ำตาลตก” ได้ ซึ่งจะทำให้มีอาการ ใจสั่น กระวนกระวาย เหงื่อออก ตัวเย็น ได้ ซึ่งหากเกิดบ่อย ๆ อาจเป็นอันตรายต่อร่างกายโดยรวม

สรุป

อินซูลิน เป็นส่วนสำคัญที่จะทำให้เราเป็นโรคเบาหวาน หรือไม่เป็น เพราะมีกระบวนการทำงานในการเพิ่มหรือลดน้ำตาลในเลือดโดยตรง หากร่างกายขาดอินซูลิน เราต้องรีบพบแพทย์ เพื่อหาวิธีรักษาที่ถูกต้อง ไม่ควรปล่อยไว้นาน เพราะโรคเบาหวานนั้น เป็นสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดโรคแทรกซ้อนอื่น ๆ ที่ร้ายแรงอีกมากมาย

 

แหล่งอ้างอิง

https://med.mahidol.ac.th/med/sites/default/files/public/pdf/medicinebook1/insulin.pdf
https://pharm.tu.ac.th/uploads/pharm/pdf/articles/pocketbook%20edit2.pdf

 

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *